(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
9.32. అధ్యాయః 032
Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Topics
యుధిష్ఠిరకటుభాషణరుష్టేన సుయోధనేన గదయాసహ హదాదుత్థానం॥ 1 ॥
యుధిష్ఠిరదుర్యోధనయోః సంవాదః॥ 2 ॥
Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Text

ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 9-32-0x(5146)(62047)
ఏవం సంతర్జ్యమానస్తు మమ పుత్రో మహీపతిః।
ప్రకృత్యా మన్యుమాన్వీరః కథమాసీత్పరంతపః॥ 9-32-1(62048)
న హి సంతర్జనా తేన శ్రుతపూర్వా కథంచన।
రాజభావేన మాన్యశ్చ సర్వలోకస్య సోఽభవత్॥ 9-32-2(62049)
[యస్యాతపత్రచ్ఛాయాపి స్వకా భానోస్తథా ప్రభా।
ఖేదాయైవాభిమానిత్వాత్సహేత్సైవం కథం గరిః॥] 9-32-3(62050)
ఇయం చ పృథివీ సర్వా సంలేచ్ఛాటవికా భృశం।
ప్రసాదాద్భ్రియతే యస్య ప్రత్యక్షం తవ సంజయ॥ 9-32-4(62051)
స తథా తర్జ్యమానస్తు పాండుపుత్రైర్విశేషతః।
విహీనశ్చ స్వకైర్భృత్యైర్నిర్జితే చావృతో భృశం॥ 9-32-5(62052)
స శ్రుత్వా కటుకా వాచో జయయుక్తాః పునఃపునః।
కిమబ్రవీత్పాండవేయాంస్తన్మమాచక్ష్వ సంజయ॥ 9-32-6(62053)
సంజయ ఉవాచ। 9-32-7x(5147)
తర్జ్యమానస్తదా రాజన్నుదకస్థస్తవాత్మజః।
యుధిష్ఠిరేణ రాజేంద్ర భ్రాతృభిః సహితేన హ॥ 9-32-7(62054)
శ్రుత్వా స కటుకా వాచో విషమస్థో నరాధిపః।
దీర్ఘముష్ణం చ నిఃశ్వస్య సలిలస్థః పునఃపునః॥ 9-32-8(62055)
సలిలాంతర్గతో రాజా ధున్వన్హస్తౌ పునఃపునః।
మనశ్చకార యుద్ధాయ రాజానం చాభ్యభాషత॥ 9-32-9(62056)
యూయం ససుహృదః పార్థాః సర్వే సరథవాహనాః।
అహమేకః పరిద్యూనో విరథో హతవాహనః॥ 9-32-10(62057)
ఆత్తశస్త్రై రథోపేతైర్బహుభిః పరివాస్తిః।
కథమేకః పదాతిః సన్నశస్త్రో యోద్ధుముత్సహ॥ 9-32-11(62058)
ఏకైకశశ్చ మాం యూయం యోధయధ్వం యుధిష్ఠిర।
న హ్యేకో బహుభిర్వీరైర్న్యాయ్యో యోధయితుం యుధి॥ 9-32-12(62059)
విశేషతో వికవచః శ్రాంతశ్చాపత్సమాశ్రితః।
భృశం విక్షతగాత్రశ్చ శ్రాంతవాహనసైనికః॥ 9-32-13(62060)
న మే త్వత్తో భయం రాజన్న చ పార్థాద్వృకోదరాత్।
ఫల్గునాద్వాసుదేవాద్వా పాంచాలేభ్యోఽథవా పునః॥ 9-32-14(62061)
యమాభ్యాం యుయుధానాద్వా యే చాన్యే తవ సైనికాః।
ఏకః సర్వానహం క్రుద్ధో వారయిష్యే యుధి స్థితః॥ 9-32-15(62062)
ధర్మమూలా సతాం కీర్తిర్మనుష్యాణాం జనాధిప।
ధర్మం చైవేహ కీర్తిం చ పాలయన్ప్రబ్రవీంయహం॥ 9-32-16(62063)
అహముత్థాయ సర్వాన్వై ప్రతియోత్స్యామి సంయుగే।
అన్వభ్యాశం గతాన్సర్వాన్నిహనిష్యామి భారత॥ 9-32-17(62064)
అద్య వః సరథాన్సాశ్వానశస్త్రో విరథోఽపి సన్।
నక్షత్రాణీవ సర్వాణి సవితా రాత్రిసంక్షయే॥ 9-32-18(62065)
తేజసా నాశయిష్యామి స్థిరీభవత పాణ్·డవాః।
అద్యానృణ్యం గమిష్యామి క్షత్రియాణాం యశస్వినాం॥ 9-32-19(62066)
బాహ్లీకద్రోణభీష్మాణాం కర్ణస్య చ మహాత్మనః।
జయద్రథస్య శూరస్య భగదత్తస్య చోభయోః॥ 9-32-20(62067)
మద్రరాజస్య శల్యస్య భూరిశ్రవస ఏవ చ।
పుత్రాణాం భరతశ్రేష్ఠ శకునేః సౌబలస్య చ॥ 9-32-21(62068)
మేత్రాణాం సుహృదాం చైవ బాంధవానాం తథైవ చ।
ప్రానృణ్యమద్య గచ్ఛామి హత్వా త్వాం భ్రాతృభిః సహ॥ 9-32-22(62069)
సంజయ ఉవాచ। 9-32-23x(5148)
ఏతావదుక్త్వా వచనం విరరామ జనాధిపః।
`సలిలాంతర్గతః శ్రీమాన్పుత్రో దుర్యోధనస్తవ॥' 9-32-23(62070)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 9-32-24x(5149)
దిష్ట్యా త్వమపి జానీషే క్షత్రధర్మం సుయోధన।
దిష్ట్యా తే వర్తతే బుద్ధిర్యుద్ధాయైవ మహాభుజ॥ 9-32-24(62071)
దిష్ట్యా శూరోఽసి గాంధారే దిష్ట్యా జానాసి సంగరం।
యస్త్వమేకో హి నః సర్వాన్సంగరే యోద్భుమిచ్ఛసి॥ 9-32-25(62072)
ఏక ఏకేన సంగంయ యత్తే సంమతమాయుధం।
తత్త్వమాదాయ యుధ్యస్వ ప్రేక్షకాస్తే వయం స్థితాః॥ 9-32-26(62073)
అయమిష్టం చ తే కామం వీర భూయో దదాంయహం।
హత్వైకం భవ నో రాజా హతో వా స్వర్గమాప్నుహి॥ 9-32-27(62074)
దుర్యోధన ఉవాచ। 9-32-28x(5150)
ఏకశ్చేద్యోద్భుమాక్రందే వరోఽద్య మమ దీయతాం।
ఆయుధానామియం చాపి మతా మే సతం గదా॥ 9-32-28(62075)
భ్రాతణాం భవతామేకః శక్యం మాం యోఽభిమన్యతే।
పదాతిర్గదయా సంఖ్యే స యుధ్యతు మయా సహ॥ 9-32-29(62076)
వృత్తాని రథయుద్ధాని విచిత్రామి పదేపదే।
ఇదమేకం గదాయుద్ధం భవత్వద్యాద్భుతం మహత్॥ 9-32-30(62077)
అన్నానామపి పర్యాయం కర్తుమిచ్ఛంతి మానవాః।
యుద్ధానామపి పర్యాయో భవత్వనుమతే తవ॥ 9-32-31(62078)
గదయా త్వాం మహాబాహో విజేష్యామి సహానుజం।
పాంచాలాన్సృంజయాంశ్చైవ యే చాన్యే తవ సైనికాః।
న హి మే సంభ్రామో జాతు శక్రాదపి యుధిష్ఠిర॥ 9-32-32(62079)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 9-32-33x(5151)
ఉత్తిష్ఠోత్తిష్ఠ గాంధారే మాం యోధయ సుయోధన।
ఏక ఏకేన సంగంయ సంయుగే గదయా బలీ॥ 9-32-33(62080)
పురుషో భవ గాంధారే యుధ్యస్వ సుసమాహితః।
అద్య తే జీవితం నాస్తి యదీంద్రోపి తవాశ్రయః॥ 9-32-34(62081)
సంజయ ఉవాచ। 9-32-35x(5152)
ఏతత్స నరశార్దూలో నామృష్యత తవాత్మజః।
సలిలాంతర్గతః శ్వభ్రే మహానాగ ఇవ శ్వసన్॥ 9-32-35(62082)
తథాఽసౌ వాక్ప్రతోదేన తుద్యమానః పునఃపునః।
వచో న మమృషే రాజన్నుత్తమాశ్వః కశామివ॥ 9-32-36(62083)
సంక్షోభ్య సలిలం వేగాద్గదామాదాయ వీర్యవాన్।
అద్రిసారమయీం గుర్వీం కాంచనాంగదభూషణాం।
అంతర్జలాత్సముత్తస్థౌ నాగేంద్ర ఇవ నిఃశ్వసన్॥ 9-32-37(62084)
స భిత్త్వా స్తంభితం తోయం స్కంధే కృత్వాయసీం గదాం।
ఉదతిష్ఠత పుత్రస్తే ప్రతపన్రశ్మివానివ॥ 9-32-38(62085)
తతః శైక్యాయసీం గుర్వీ జాతరూపపరిష్కృతాం।
గదాం పరామృశద్ధీమాంధార్తరాష్ట్రో మహాబలః॥ 9-32-39(62086)
గదాహస్తం తు తం దృష్ట్వా సశృంగమివ పర్వతం।
ప్రజానామివ సంక్రుద్ధం శూలపాణిమివ స్థితం॥ 9-32-40(62087)
*సగదో భారతో భాతి ప్రతపన్భాస్కరో యథా*॥ 9-32-41(62088)
తముత్తీర్ణం మహాబాహుం గదాహస్తమరిందమం।
మేనిరే సర్వభూతాని దండపాణిమివాంతకం॥ 9-32-42(62089)
వజ్రహస్తం యథా శక్రం శూలహస్తం యథా హరం।
దదృశుః శర్వపాంచాలాః పుత్రం తవ జనాధిప॥ 9-32-43(62090)
తముత్తీర్ణం తు సంప్రేక్ష్య సమహృష్యంత సర్వశః।
పాంచాలాః పాండవేయాశ్చ తేఽన్యోన్యస్య తలాందదుః॥ 9-32-44(62091)
అవహాసం తు తం మత్వా పుత్రో దుర్యోధనస్తవ।
ఉద్వృత్య నయనే క్రుద్ధో దిధక్షురివ పాండవాన్॥ 9-32-45(62092)
త్రిశిఖాం భ్రుకుటీం కృత్వా సందష్టదశనచ్ఛదః।
ప్రత్యువాచ తతస్తాన్వై పాండవాన్సహ కేశవాన్॥ 9-32-46(62093)
దుర్యోధన ఉవాచ। 9-32-47x(5153)
అస్యావహాసస్య ఫలం ప్రతిమోక్ష్యథ పాండవాః।
గమిష్యథ హతాః సద్యః సపాంచాలా యమక్షయం॥ 9-32-47(62094)
ఉత్థింతశ్చ జలాత్తస్మాత్పుత్రో దుర్యోధనస్తవ।
అతిష్ఠత గదాపాణీ రుధిరేణ సముక్షితః॥ 9-32-48(62095)
తస్య శోణితదిగ్ధస్య సలిలేన సముక్షితం।
శరీరం స్మ తదా భాతి స్రవన్నివ మహీధారః॥ 9-32-49(62096)
తముద్యతగదం వీరం మేనిరే తత్ర పాండవాః।
వైవస్వతమివ క్రుద్ధం శూలపాణిమివ స్థితం॥ 9-32-50(62097)
స మేఘనినదో హర్షాన్నర్దన్నివ చ గోవృషః।
ఆజుహావ తతః పార్థాన్గదయా యుధి వీర్యవాన్॥ 9-32-51(62098)
దుర్యోధన ఉవాచ। 9-32-52x(5154)
ఏకైకేన చ మాం యూయమాసీదత యుధిష్ఠిర।
న హ్యేకో బహుభిర్న్యాయ్యో వీరో యోధయితుం యుధి॥ 9-32-52(62099)
న్యస్తవర్మా విశేషేణ శ్రాంతశ్చాప్సు పరిప్లుతః।
భృశం విక్షతగాత్రశ్చ హతవాహనసైనికః॥ 9-32-53(62100)
[అవశ్యమేవ యోద్వవ్యం సర్వైరేవ మయా సహ।
యుక్తం త్వయుక్తమిత్యేతద్వేత్సి త్వం చైవ సర్వదా]॥ 9-32-54(62101)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 9-32-55x(5155)
మా భూదియం తవ ప్రజ్ఞా కథమేకం సుయోధన।
యదాఽభిమన్యుం బహవో జఘ్నుర్యుధి మహారథాః॥ 9-32-55(62102)
[క్షత్రధర్మం భృశం క్రూరం నిరపేక్షం సునిర్ఘృణం।
అన్యథా తు కథం హన్యురభిమన్యుం తథాగతం॥ 9-32-56(62103)
సర్వే భవంతో ధర్మజ్ఞాః సర్వే శూరాస్తనుత్యజః।
న్యాయేన యుధ్యతాం ప్రోక్తా శక్రలోకగతిః పరా॥ 9-32-57(62104)
యద్యేకస్తు న హంతవ్యో బహుభిర్ధర్మ ఏవ తు।
తదాఽభిమన్యుం బహవో నిజఘ్నుస్త్వన్మతే కథం॥ 9-32-58(62105)
సర్వో విమృశతే జంతుః కృచ్ఛ్రస్థో ధర్మదర్శనం।
పదస్థః పిహితం ద్వారం పరలోకస్య పశ్యతి॥] 9-32-59(62106)
ఆముంచ కవచం వీర మూర్ధజాన్యమయస్వ చ।
యచ్చాన్యదపి తే నాస్తి తదప్యాదత్స్వ భారత॥ 9-32-60(62107)
ఇమమేకం చ తే కామం వీర భూయో దదాంయహం।
పంచానాం పాణ్·డవేయానాం యేన త్వం యోద్ధుమిచ్ఛసి॥ 9-32-61(62108)
తం హత్వా వై భవారాజా హతో వా స్వర్గమాప్నుహి।
ఋతే చ జీవితాద్వీర యుద్ధే కిం కుర్మ తే ప్రియం॥ 9-32-62(62109)
సంజయ ఉవాచ। 9-32-63x(5156)
తతస్తవ సుతో రాజన్వర్మ జగ్రాహ కాంచనం।
విచిత్రం చ శిరస్త్రాణం జాంబూనదపరిష్కృతం॥ 9-32-63(62110)
సోఽవబద్వశిరస్త్రాణః శుభకాంచనవర్మభృత్।
రరాజ రాజన్పుత్రస్తే కాంచనః శైలరాడివ॥ 9-32-64(62111)
సన్నద్ధః సగతో రాజన్సజ్జః సంగ్రామమూర్ధని।
అబ్రవీత్పాణ్·డవాన్సర్వాన్పుత్రో దుర్యోధనస్తవ॥ 9-32-65(62112)
భ్రాతౄణాం భవతామేకో యుధ్యతాం గదయా మయా।
సహదేవేన వా యోత్స్యే భీమేన నకులేన వా॥ 9-32-66(62113)
అథవా ఫల్గునేనాద్య త్వయా వా భరతర్షభ।
యోత్స్యేఽహం సంగరం ప్రాప్య విజేష్యే చ రణాజిరే॥ 9-32-67(62114)
అహమద్య గమిష్యామి వైరస్యాంతం సుదుర్గమం।
గదయా పురుషవ్యాఘ్ర హేమపట్టనిబద్ధయా॥ 9-32-68(62115)
గదాయుద్ధే న మే కశ్చిత్సదృశోఽస్తీతి చింతయే।
గదయా వో హనిష్యామి సర్వానేవ సమాగతాన్॥ 9-32-69(62116)
న మే సమర్థాః సర్వే వై యోద్ధుం న్యాయేన కేచన।
న యుక్తమాత్మనా వక్తుమేవం గర్వోద్ధతం వచః।
అథవా సఫలం హ్యేతత్కరిష్యే భవతాం పురః॥ 9-32-70(62117)
అస్మిన్మహూర్తే సత్యం వా మిథ్యా వై తద్భవిష్యతి।]
గృహ్ణాతు చ గదాం యో వై యోత్స్యతేఽద్య మయా సహ॥ ॥ 9-32-71(62118)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శల్యపర్వణి ద్వాత్రింశోఽధ్యాయః॥ 32 ॥

Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Footnotes
9-32-3 ఆతపత్రేణ దుర్యోధనః సూర్యాద్రక్షిత ఇత్యేష ప్రవాదోఽపి యస్య న స ఇతి భావః॥
9-32-10 పరిద్యూనః పరిశ్రాంతః॥
9-32-27 నః అస్మాకం పంచానాం మధ్యే ఏకమపి హత్వా త్వం రాజా భవేత్యన్వయః॥
9-32-34 అద్య తే జీవితం నాస్తి యద్యపి త్వం మనోజవః ఇతి క.ఙ.పాఠః॥
9-32-56 క్షత్రధర్మం అస్తీతి శేషః। ధర్మోఽస్త్రీ పుణ్యఆచారే ఇతి మేదినీ॥
9-32-32 ద్వాత్రింశోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.